Mandat za brak legitymacji w autobusie. Rodzic: córka miała ją w mObywatelu

Do sytuacji miało dojść podczas kontroli biletów w autobusie komunikacji miejskiej. Jak opisuje rodzic uczennicy, jego córka miała przy sobie ważny bilet miesięczny, a jednocześnie mogła okazać ważną legitymację szkolną w aplikacji mObywatel.

Według relacji rodzica kontrolerka nie uznała elektronicznej wersji dokumentu i miała poinformować uczennicę, że legitymacja powinna być przedstawiona w formie fizycznej.

Dziewczyna miała zapytać, gdzie znajduje się informacja o takim wymogu. W odpowiedzi kontrolerka miała wskazać zapis dotyczący „ważnej legitymacji szkolnej”. Według relacji rodzica nie było tam jednak informacji, że legitymacja przedstawiona w aplikacji mObywatel nie jest akceptowana.

W efekcie uczennica miała otrzymać opłatę dodatkową w wysokości 246 zł.

W tej sprawie istotny jest również przepis ustawy o systemie oświaty. Nie chodzi bowiem o zwykłe zdjęcie papierowej legitymacji wyświetlone na telefonie.

Art. 11 ust. 1d ustawy stanowi wprost:

„Legitymację szkolną wydaje się także w postaci dokumentu mobilnego (…) jako «mLegitymację szkolną»”.

Przepis wskazuje więc, że mLegitymacja szkolna jest ustawowo przewidzianą formą legitymacji szkolnej. Aktualny tekst jednolity ustawy określa również, że mLegitymację wydaje się uczniowi pełnoletniemu oraz uczniowi niepełnoletniemu, jeżeli jego rodzice nie wyrazili sprzeciwu.

Ma to znaczenie w kontekście opisanej sytuacji. Jeżeli uczennica posiadała ważną mLegitymację szkolną, pojawia się pytanie, na jakiej podstawie podczas kontroli wymagano od niej wyłącznie papierowej wersji dokumentu.

Sam fakt, że regulamin przewozów mówi o konieczności posiadania „ważnej legitymacji szkolnej”, nie wyjaśnia jeszcze, czy pojęcie to obejmuje również ustawowo przewidzianą mLegitymację. To właśnie ten element wymaga wyjaśnienia przez operatora komunikacji miejskiej.

Nie oznacza to automatycznie, że opłata dodatkowa została nałożona bezpodstawnie – do tego potrzebne jest poznanie dokładnego regulaminu obowiązującego w komunikacji miejskiej oraz stanowiska przewoźnika. Trudno jednak pominąć fakt, że ustawodawca sam przewidział mobilną formę legitymacji szkolnej.

Jak wynika z opisu rodzica, problem nie dotyczył samego biletu. Uczennica posiadała miesięczny bilet uprawniający ją do przejazdu.

Spór miał dotyczyć wyłącznie potwierdzenia prawa do korzystania z odpowiednich uprawnień na podstawie legitymacji szkolnej znajdującej się w aplikacji mObywatel.

Rodzic zwrócił uwagę, że elektroniczne dokumenty są coraz powszechniej wykorzystywane, a mieszkańcy są zachęcani do korzystania z cyfrowych usług państwa. Jego zdaniem w sytuacji, w której aplikacja pozwala okazać ważną legitymację, pojawia się pytanie, dlaczego taki dokument miałby nie zostać zaakceptowany podczas kontroli.

Sprawa wywołała dyskusję w komentarzach pod wpisem rodzica.

Jedna z osób zwróciła uwagę, że skoro komunikacja miejska sama korzysta z rozwiązań elektronicznych, również dokument potwierdzający uprawnienia ucznia powinien – jej zdaniem – być traktowany w podobny sposób.

Inny komentujący wskazał, że jeżeli bilet może być przedstawiony w formie elektronicznej, to analogiczne podejście powinno dotyczyć legitymacji. Pojawiły się również głosy, że problem może wynikać po prostu z nieprecyzyjnych lub niedostosowanych do cyfrowych dokumentów zasad.

Jednocześnie w komentarzach pojawiła się sugestia, aby sprawę wyjaśnić bezpośrednio z właściwą jednostką odpowiedzialną za komunikację miejską.

W przytoczonym przez rodzica fragmencie ustawy znajduje się zapis dotyczący potwierdzania tożsamości lub obywatelstwa polskiego.

Zgodnie z cytowanym przepisem, jeżeli z przepisu prawa wynika obowiązek stwierdzenia tożsamości lub obywatelstwa polskiego na podstawie dokumentu tożsamości, obowiązek ten może zostać spełniony poprzez stwierdzenie tożsamości lub obywatelstwa na podstawie dokumentu mObywatel.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy rodzaj dokumentu znajdującego się w aplikacji musi być akceptowany w każdej sytuacji. W przypadku ulg w komunikacji miejskiej znaczenie mogą mieć również konkretne przepisy dotyczące uprawnień pasażerów oraz regulamin przewozów obowiązujący u danego organizatora lub przewoźnika.

Dlatego kluczowe dla wyjaśnienia tej konkretnej sytuacji będzie ustalenie, jaki dokument jest wymagany do potwierdzenia prawa do ulgi oraz czy regulamin rzeczywiście wyklucza elektroniczną legitymację szkolną.

To właśnie ten element budzi największe wątpliwości rodzica.

Według jego relacji podczas kontroli wskazano zapis mówiący o konieczności posiadania „ważnej legitymacji szkolnej”. Rodzic twierdzi jednak, że nie znalazł w tym zapisie informacji, że chodzi wyłącznie o dokument w wersji fizycznej.

Jeżeli zasady rzeczywiście nie precyzują formy dokumentu, pojawia się pytanie, czy pasażerowie są w wystarczający sposób informowani o tym, jakie dokumenty mogą okazać podczas kontroli.

Jest to szczególnie istotne w czasach, gdy coraz więcej dokumentów i usług przenoszonych jest do aplikacji mobilnych.

Na ten moment sprawa opiera się na relacji rodzica uczennicy. Nie przedstawiono stanowiska kontrolerki ani operatora komunikacji miejskiej, dlatego nie można przesądzić, czy nałożona opłata była zgodna z obowiązującymi zasadami.

Warto również rozdzielić dwie kwestie: ważność elektronicznej legitymacji oraz zasady potwierdzania uprawnień do ulgi w konkretnym systemie komunikacji miejskiej. To właśnie odpowiedź przewoźnika lub organizatora transportu powinna wyjaśnić, czy w opisanej sytuacji kontrolerka miała podstawy do odmowy uznania dokumentu w mObywatelu.

Sprawa pokazuje jednak szerszy problem – wraz z cyfryzacją dokumentów potrzebne są również jasne zasady dotyczące tego, gdzie i w jakich sytuacjach można się nimi posługiwać.

Jeżeli pasażer może posiadać ważny bilet w formie elektronicznej, a jednocześnie ma przy sobie elektroniczną legitymację potwierdzającą status ucznia, zasady kontroli powinny być dla niego jednoznaczne.

Na razie pozostaje więc pytanie, czy w tym przypadku doszło do prawidłowego zastosowania obowiązujących zasad, czy też mamy do czynienia z niejasnością regulaminu dotyczącą cyfrowej legitymacji szkolnej.